नेपालमा संघीय वा स्थानीय तहको चुनाव नजिकिँदै गर्दा अमेरिकी सेनाका उच्च कमाण्डर (US Army Commander) दलबलसहित नेपाल भ्रमणमा आएको विषयले राजनीतिक तथा सुरक्षा क्षेत्रमा चासो बढाएको छ। यो भ्रमणको मुख्य उद्देश्य द्विपक्षीय सुरक्षा सहकार्य, तालिम आदान–प्रदान, विपद् व्यवस्थापन सहयोग तथा रणनीतिक संवादलाई मजबुत बनाउनु रहेको बताइएको छ।
नेपाल र अमेरिकाबीच सन् 1947 देखि कूटनीतिक सम्बन्ध कायम छ। त्यसयता सुरक्षा तथा सैनिक सहकार्य विभिन्न चरणमा अघि बढेको छ। विशेषगरी नेपाली सेना र अमेरिकी सेनाबीच संयुक्त अभ्यास, तालिम, शान्ति स्थापनासम्बन्धी कार्यक्रम र प्राकृतिक विपद् व्यवस्थापनमा सहकार्य हुँदै आएको छ।
नेपाल–अमेरिका सैनिक सहकार्यका मुख्य आयाम:
-
संयुक्त सैनिक अभ्यास (Joint Military Exercises):
नेपाली सेना र अमेरिकी सेनाबीच विभिन्न तालिम तथा अभ्यास कार्यक्रम हुँदै आएका छन्। यी कार्यक्रमहरूले दुवै पक्षको दक्षता अभिवृद्धि र आपसी समन्वय सुदृढ गर्न सहयोग पुर्याउँछन्। -
विपद् व्यवस्थापन सहयोग:
नेपाल भूकम्प, बाढी, पहिरो जस्ता प्राकृतिक विपद्का दृष्टिले संवेदनशील देश भएकाले अमेरिकी सेनाले प्राविधिक सहयोग, उद्धार तालिम तथा सामग्री सहयोग गर्दै आएको छ। -
शान्ति स्थापना (Peacekeeping):
नेपाली सेना संयुक्त राष्ट्रसंघीय शान्ति मिसनहरूमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएको छ। यस सन्दर्भमा अमेरिकी पक्षले तालिम तथा क्षमता विकासमा सहयोग गर्ने गरेको छ। -
रणनीतिक संवाद र सुरक्षा साझेदारी:
क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा अवस्थाबारे छलफल, अनुभव आदान–प्रदान तथा दीर्घकालीन सहकार्य योजनामा ध्यान केन्द्रित गरिएको हुन्छ।
चुनावको समयमा भ्रमण किन महत्वपूर्ण?
चुनाव नजिकिँदा विदेशी उच्च तहको भ्रमणलाई विभिन्न कोणबाट हेरिन्छ। यद्यपि आधिकारिक रूपमा यस्तो भ्रमण पूर्वनिर्धारित कूटनीतिक तथा सैनिक तालिकाअनुसार हुने बताइन्छ। नेपालले आफ्नो असंलग्न परराष्ट्र नीति (Non-Aligned Foreign Policy) कायम राख्दै बहुपक्षीय सम्बन्ध सन्तुलनमा राख्ने रणनीति अवलम्बन गर्दै आएको छ।
नेपाली सेनाको धारणा
नेपाली सेनाले प्रायः यस्ता भ्रमणलाई नियमित द्विपक्षीय सम्बन्धको हिस्सा भएको स्पष्ट पार्ने गरेको छ। नेपालको सार्वभौमिकता, स्वायत्तता र राष्ट्रिय हितलाई प्राथमिकता दिँदै सहकार्य गरिने सन्देश दिइन्छ।
क्षेत्रीय सन्दर्भ
दक्षिण एसियामा शक्ति सन्तुलन, इन्डो–प्यासिफिक रणनीति, तथा भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धाको सन्दर्भमा नेपालजस्तो रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण देशमा हुने उच्च तहका भ्रमणलाई विश्लेषकहरूले चासोपूर्वक हेर्ने गर्छन्।
निष्कर्ष
चुनावको पूर्वसन्ध्यामा अमेरिकी सेनाका उच्च कमाण्डरको नेपाल भ्रमणले राजनीतिक र सुरक्षा क्षेत्रमा चर्चा जन्माएको भए पनि आधिकारिक रूपमा यसलाई नियमित सुरक्षा सहकार्य र सम्बन्ध सुदृढीकरणको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। नेपालले सन्तुलित कूटनीतिक नीति अवलम्बन गर्दै राष्ट्रिय हित र सार्वभौमिकतालाई प्राथमिकता दिने अडान कायम राखेको देखिन्छ।
Post a Comment
0Comments